معرفی و بررسی صرافی توبیت | Toobit

صرافی توبیت (Toobit) از مهر ۱۴۰۱ فعالیت می‌کند و یکی از پلتفرم‌هایی است که کاربران ایرانی زیاد سراغش می‌روند، چون احراز هویت در آن اختیاری است و کارمزد بازار اسپاتش صفر است. نکتهٔ مهمی که کمتر گفته شده این است: نام ایران تا دی ۱۴۰۳ در فهرست کشورهای ممنوعهٔ توبیت بود و بعد بی‌سروصدا حذف شد. در این مطلب توبیت را بر اساس اسناد رسمی و آرشیو وب بررسی می‌کنیم.

وضعیت ایران در قوانین توبیت؛ داستان کامل

در نسخهٔ فعلی توافق‌نامهٔ کاربری توبیت، نام ایران وجود ندارد — نه در متن انگلیسی و نه در نسخهٔ فارسی. بند ۱۳.۳ به‌جای فهرست کردن ایران، این‌طور نوشته است:

«توبیت متعهد به رعایت استانداردها و مقررات FATF و OFAC است. بر همین اساس نمی‌توانیم به حوزه‌هایی که به‌عنوان پرخطر یا مشمول Call for Action از سوی FATF و OFAC شناخته شده‌اند خدمات ارائه دهیم.» سپس فهرستی می‌آید که شامل کره شمالی، میانمار، سوریه، افغانستان، بلاروس، کوبا، عراق، لبنان و لیبی است.

اما بررسی آرشیو وب نکتهٔ مهمی را نشان می‌دهد: ایران در نسخه‌های ۲۱ مرداد ۱۴۰۳، ۲۰ شهریور ۱۴۰۳، ۱۱ آذر ۱۴۰۳ و ۲ بهمن ۱۴۰۳ در همین بند فهرست شده بود و از نسخهٔ ۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ به بعد حذف شده است. در همان بازنگری، ویتنام، چین، آمریکا و سنگاپور هم از فهرست خارج شدند.

در اینجا یک نکتهٔ حقوقی مهم وجود دارد: معیاری که خود بند اعلام کرده — یعنی کشورهای مشمول Call for Action از سوی FATF — همچنان ایران را در بر می‌گیرد، حتی اگر نامش از فهرست نمونه‌ها حذف شده باشد. یعنی حذف نام ایران به معنای مجاز شدن آن نیست؛ به معنای این است که تصمیم به تفسیر صرافی واگذار شده.

نتیجهٔ عملی: «نام ایران در قوانین نیست» با «ایران مجاز است» یکی نیست. توبیت این حق را برای خودش نگه داشته که هر زمان بخواهد ایران را مشمول همان بند بداند.

کارمزد صفر توبیت؛ واقعاً صفر است

برخلاف بسیاری از ادعاهای «کارمزد صفر» که هزینه را در اسپرد پنهان می‌کنند، صفحهٔ رسمی کارمزد توبیت ۰ درصد میکر و ۰ درصد تیکر را در تمام سطوح VIP اعلام کرده و تاریخ پایانی هم برایش ذکر نشده است.

یک استثنا دارد: جفت‌ارزهای بخش «Assessment Zone» از این قاعده مستثنا هستند و کارمزد آن‌ها در سطح پایه ۰.۰۷۵ درصد میکر و ۰.۱۰ درصد تیکر است.

کارمزد بازار فیوچرز ۰.۰۲ درصد میکر و ۰.۰۶ درصد تیکر است. حداقل حجم هر سفارش در تمام ۵۱۵ جفت‌ارز اسپات، ۵ تتر است.

احراز هویت اختیاری

توبیت در مستندات رسمی خود صراحتاً نوشته است که کاربران می‌توانند بدون هیچ احراز هویتی مستقیماً در بازارهای اسپات و فیوچرز معامله کنند. سقف برداشت:

• بدون احراز هویت: ۵ بیت‌کوین در ۲۴ ساعت
• احراز هویت پایه: ۵ بیت‌کوین در ۲۴ ساعت
• احراز هویت پیشرفته: ۵۰ بیت‌کوین در ۲۴ ساعت

احراز هویت فقط برای خرید با کارت بانکی الزامی است. سقف ۵ بیت‌کوین برای اکثریت قاطع کاربران ایرانی بیش از کفایت است.

مشخصات فنی توبیت

• تأسیس: مهر ۱۴۰۱ (اکتبر ۲۰۲۲)
• شرکت طرف قرارداد: Hopeful Technology Co. Ltd. در جزایر کیمن برای کاربران غیراروپایی
• تعداد ارز: ۵۰۹ ارز در ۵۱۵ جفت‌ارز اسپات
• فیوچرز: ۷۵۸ قرارداد دائمی که ۲۳۶ مورد آن سهام توکنی‌شده است
• حجم معاملات ۲۴ ساعته: حدود ۱.۷۶ میلیارد دلار
• حداکثر اهرم: ۵۰۰ برابر (بیت‌کوین تا ۲۰۰ برابر)

توبیت توکن اختصاصی ندارد. توکنی به نام TBT وجود دارد اما متعلق به پروژهٔ دیگری است و ربطی به این صرافی ندارد.

اثبات ذخایر و امنیت

این نقطهٔ قوت واقعی توبیت است. گزارش اثبات ذخایر به‌صورت ماهانه و بر پایهٔ درخت مرکل تجمیعی منتشر می‌شود و ابزار راستی‌آزمایی آن متن‌باز است. مهم‌تر اینکه حسابرس مستقل دارد؛ شرکت Hacken در اردیبهشت ۱۴۰۵ گزارشی منتشر کرده که بیش از ۶۴۰ هزار حساب را پوشش می‌دهد. نسبت ذخایر در آخرین گزارش: بیت‌کوین ۱۰۶ درصد، اتریوم ۱۰۶ درصد، تتر ۱۰۶ درصد و یواس‌دی‌سی ۱۰۲ درصد.

هیچ هکی برای توبیت گزارش نشده است. اما یک نکتهٔ منفی وجود دارد که باید گفته شود: در تراست‌پایلوت، الگوی پیوسته‌ای از شکایت دربارهٔ مسدودی حساب و مسدود شدن برداشت در بازهٔ ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ دیده می‌شود. توبیت این ادعاها را رد کرده است.

وضعیت مجوزها

مجوزهای توبیت ضعیف‌تر از چیزی است که تبلیغ می‌شود. ثبت MSB در فینسن آمریکا را خودش اعلام کرده اما در سامانهٔ رسمی فینسن قابل تأیید نبود؛ ضمن اینکه ثبت MSB یک خوداظهاری اجباری است، نه مجوزی که پس از بررسی صادر شود. مجوز لهستان (شمارهٔ RDWW-1593) در سامانهٔ رسمی لهستان قابل مشاهده است اما پس از اجرایی شدن مقررات MiCA در تیر ۱۴۰۵ باطل شده. توبیت مجوز CASP تحت MiCA ندارد.

جمع‌بندی

توبیت از نظر شفافیت مالی یکی از بهترین‌های گروه خودش است: کارمزد واقعاً صفر، اثبات ذخایر ماهانه با حسابرس مستقل، و احراز هویت اختیاری با سقف برداشت معقول. برای کاربر ایرانی، وضعیت آن نسبت به بیت‌یونیکس، اوربیت و ویکس که ایران را صریحاً ممنوع کرده‌اند بهتر است.

اما «بهتر» با «امن» فرق دارد. ایران تا کمتر از دو سال پیش در فهرست ممنوعهٔ توبیت بود، معیار اعلامی خود صرافی همچنان ایران را پوشش می‌دهد، و شکایات مسدودی حساب کم نیست. مثل هر صرافی خارجی، دارایی بلندمدت خود را آنجا نگه ندارید. برای مقایسه با گزینه‌های دیگر، فهرست صرافی‌های ارز دیجیتال نرخیتو را ببینید.